سیستم های آشوبناک گذرا (Transient Chaotic Systems)، در ریاضیات (Mathematics)
انواع سیستم های دینامیکی (Dynamical Systems را در آموزش زیر شرح دادیم :
سیستم های آشوبناک گذرا (Transient Chaotic Systems) :
آشوب گذرا (transient chaos) پدیده ای است که در آن یک مسیر برای مدت زمان محدودی رفتار آشوبناک (تصادفی گونه) از خود نشان می دهد و سپس به یک جاذب ساده (مانند نقطه ثابت یا چرخه حدی) می رود. این رفتار در سیستم هایی رخ می دهد که یک جاذب غیرجذاب (non-attracting chaotic set) مانند یک «صفرشکن» (saddle) در فضای فاز وجود داشته باشد. مسیرها برای مدتی در همسایگی این مجموعه سرگردان می شوند و سپس از طریق منیفلدهای ناپایدار از آن خارج شده و به جاذب اصلی جذب می شوند.
مدت زمان این رفتار گذرا می تواند بسیار طولانی و به شدت به شرایط اولیه وابسته باشد. در برخی سیستم ها، با تغییر پارامتر، این زمان به سمت بی نهایت می رود و آشوب گذرا به آشوب پایدار (sustained chaos) تبدیل می شود. این پدیده «شاخه زایی بحران» (crisis bifurcation) نام دارد.
آشوب گذرا در بسیاری از سیستم های فیزیکی و زیستی مشاهده می شود: نوسان های اقلیمی که پس از مدتی به حالت تعادل می رسند، دینامیک جمعیت برخی گونه ها که پس از نوسانات شدید منقرض می شوند، و در لیزرها و مدارهای الکترونیکی. تحلیل آن با استفاده از محاسبه نمای لیاپانوف و میانگین زمان ماند (average lifetime) در ناحیه آشفته انجام می شود.
