کنترل کننده خبره (Expert Controller)، در ریاضیات (Mathematics)

انواع کنترل کننده ها (Controller) را در آموزش زیر شرح دادیم :

کنترل کننده خبره (Expert Controller) :

کنترل مبتنی بر دانش و قوانین استخراج شده از خبرگان

کنترل کننده خبره یا Expert Controller یک سیستم کنترلی مبتنی بر قوانین است که دانش و تجربه یک یا چند متخصص انسانی را در قالب یک پایگاه دانش (شامل قوانین اگر-آنگاه) ذخیره کرده و از آن برای تصمیم گیری کنترلی استفاده می کند. این کنترل کننده ها معمولا برای فرآیندهای پیچیده ای که مدل ریاضی دقیقی ندارند، اما دانش انسانی در مورد آنها وجود دارد، مناسب هستند.

یک سیستم خبره کنترلی معمولا شامل سه بخش اصلی است: پایگاه دانش (شامل قوانین و حقایق)، موتور استنتاج (که با استفاده از منطق، نتیجه گیری می کند)، و رابط کاربر (برای ارتباط با کاربر یا سیستم).

کاربردها: کنترل فرآیندهای شیمیایی پیچیده (که اپراتورهای با تجربه می دانند چه کنند)، تشخیص عیب و راهنمایی تعمیرات، کنترل ترافیک، سیستم های پشتیبانی تصمیم گیری، کنترل پزشکی.

✅ مزایا: استفاده از دانش انسانی، قابلیت توضیح دهی (چرا چنین تصمیمی گرفته شده)، مناسب برای سیستم های پیچیده و ناشناخته.

⚠️ معایب: استخراج دانش از خبرگان دشوار و زمان بر است، با شرایط پیش بینی نشده ممکن است مشکل داشته باشد، پایگاه قوانین می تواند بسیار بزرگ و ناقص باشد.

کنترل کننده های خبره اغلب با کنترل فازی ترکیب می شوند تا با عدم قطعیت در قوانین نیز مقابله کنند (سیستم های خبره فازی).

مثال: یک راکتور شیمیایی پیچیده که مدل ریاضی دقیق آن موجود نیست، اما اپراتورهای با تجربه می دانند که در شرایط مختلف (مثلا افزایش دما، کاهش فشار) چه اقداماتی باید انجام دهند. یک کنترل کننده خبره با قوانینی مانند "اگر دما بیش از حد بالا رفت و فشار نیز بالا بود، شیر خنک کننده را کاملا باز کن" می تواند جایگزین اپراتور شده و راکتور را کنترل کند.