مدل قیمت گذاری ماتریس حسابداری اجتماعی (Social Accounting Matrix - SAM Pricing Model)، در ریاضیات (Mathematics)

انواع مدل های قیمت گذاری (Pricing Models) را در آموزش زیر شرح دادیم :

مدل قیمت گذاری ماتریس حسابداری اجتماعی (Social Accounting Matrix - SAM Pricing Model) :

مدل قیمت گذاری ماتریس حسابداری اجتماعی (Social Accounting Matrix - SAM Pricing Model) یک چارچوب جامع برای تحلیل ساختار اقتصاد و تعیین قیمت ها با استفاده از ماتریس حسابداری اجتماعی (SAM) است. SAM یک ماتریس است که تمام جریان های اقتصادی (تولید، مصرف، انباشت سرمایه، تجارت خارجی) را در یک اقتصاد برای یک دوره زمانی (معمولا یک سال) نشان می دهد. SAM یک تعمیم یافته از ماتریس داده-ستانده است و شامل حساب های نهادی (خانوارها، دولت، شرکت ها) نیز می شود.

ساختار SAM:

یک SAM به صورت یک ماتریس مربعی است که سطرها نشان دهنده درآمدها و ستون ها نشان دهنده هزینه ها هستند. اجزای اصلی یک SAM عبارتند از:

فعالیت های تولیدی (Activities): بخش های اقتصادی (کشاورزی، صنعت، خدمات).

کالاها (Commodities): محصولات تولیدشده و وارداتی.

عوامل تولید (Factors): نیروی کار و سرمایه.

نهادها (Institutions): خانوارها، دولت، شرکت ها.

سرمایه گذاری (Capital Account).

بخش خارجی (Rest of the World).

کاربرد SAM در قیمت گذاری:

با استفاده از SAM می توان مدل های قیمت گذاری تعادل عمومی (CGE) را کالیبره کرد. ضرایب SAM برای تعیین پارامترهای توابع تولید و تقاضا در مدل های CGE استفاده می شوند. همچنین می توان با استفاده از تحلیل ضرایب فزاینده (Multiplier Analysis) در SAM، اثر تغییرات برون زا (مانند افزایش قیمت جهانی نفت) را بر درآمد و قیمت ها در سطح نهادها و بخش ها تحلیل کرد.

🔑 تحلیل ضرایب فزاینده در SAM:

ماتریس ضرایب فزاینده

که از SAM استخراج می شود، نشان می دهد که یک افزایش واحد در تقاضا برای یک بخش، چه تأثیری بر کل تولید، درآمد نهادها و ... خواهد داشت. این تحلیل می تواند برای برآورد اثرات قیمتی غیرمستقیم نیز به کار رود.

مثال: تحلیل اثر افزایش قیمت نفت بر خانوارها با SAM:

📘 مثال:

یک SAM برای اقتصاد ایران تهیه شده است. با اعمال یک شوک افزایش قیمت نفت (که بخش نفت را تحت تأثیر قرار می دهد) در مدل SAM، می توان اثر آن را بر درآمد و هزینه خانوارها در دهک های مختلف درآمدی تحلیل کرد. این تحلیل نشان می دهد که کدام گروه های اجتماعی بیشتر تحت تأثیر قرار می گیرند.

کاربردها:

کالیبره کردن مدل های تعادل عمومی قابل محاسبه (CGE).

تحلیل اثرات توزیعی سیاست های قیمتی و مالیاتی.

برآورد ضرایب فزاینده تولید و درآمد.

تحلیل ساختار اقتصاد و ارتباطات بین بخشی.