مدل قیمت گذاری افزایشی (Surge Pricing Model)، در ریاضیات (Mathematics)

انواع مدل های قیمت گذاری (Pricing Models) را در آموزش زیر شرح دادیم :

مدل قیمت گذاری افزایشی (Surge Pricing Model) :

مدل قیمت گذاری افزایشی (Surge Pricing) نوعی قیمت گذاری پویا است که در آن قیمت به طور موقت در پاسخ به افزایش ناگهانی تقاضا نسبت به عرضه افزایش می یابد. این مدل به شدت با خدمات اشتراک سواری مانند اوبر و اسنپ مرتبط است، اما در صنایع دیگر مانند هتلداری، بلیط کنسرت، و حتی برخی کالاها نیز کاربرد دارد. هدف ایجاد تعادل بین عرضه و تقاضا و تشویق عرضه کنندگان به ورود به بازار است.

مکانیزم قیمت گذاری افزایشی:

یک الگوریتم به طور مداوم نسبت تقاضا به عرضه (مثلا تعداد درخواست ها به تعداد رانندگان موجود) را پایش می کند. اگر این نسبت از یک آستانه فراتر رود، یک ضریب افزایشی (Surge Multiplier) به قیمت پایه اعمال می شود. این ضریب می تواند به صورت پلکانی یا پیوسته افزایش یابد. هرچه تقاضا بیشتر و عرضه کمتر باشد، ضریب بزرگتر می شود.

مدل ریاضی ساده:

فرض کنید

\[ D \]

تعداد درخواست ها و

\[ S \]

تعداد عرضه کنندگان (رانندگان) در یک منطقه و زمان خاص است. ضریب افزایشی

\[ m \]

به صورت زیر تعریف می شود:

\[ m = \begin{cases} 1 & D \leq S \\ f\left(\frac{D}{S}\right) & D > S \end{cases} \]

که

\[ f \]

تابعی افزایشی است (مثلا

\[ f(x) = 1 + \alpha (x-1) \]

). قیمت نهایی

\[ p = p_0 \times m \]

که

\[ p_0 \]

قیمت پایه است.

🔑 اهداف قیمت گذاری افزایشی:

مدیریت تقاضا: با افزایش قیمت، تقاضا کاهش می یابد (مکانیزم قیمت).

افزایش عرضه: رانندگان بیشتری به منطقه جذب می شوند (چون درآمد بالاتر است).

تخصیص کارآمد: مسافرانی که بیشتر نیاز دارند و حاضرند بیشتر بپردازند، سرویس دریافت می کنند.

مثال ۱: اوبر (Uber):

📘 مثال:

در شب سال نو، تقاضا برای سفر با اوبر بسیار زیاد است. الگوریتم اوبر ضریب افزایشی را تا ۳ برابر افزایش می دهد. مسافر قبل از درخواست، ضریب را می بیند و تصمیم می گیرد. رانندگان نیز از این ضریب مطلع می شوند و به مناطق پرتقاضا می روند.

مثال ۲: اسنپ:

در ساعات شلوغی (عصرها) یا در مناطق پرتردد (فرودگاه)، اسنپ ضریب افزایشی (معمولا ۱.۲ تا ۱.۵) اعمال می کند. این ضریب به کاربر نشان داده می شود.

مثال ۳: قیمت گذاری افزایشی در هتل ها:

در ایام تعطیلات یا برگزاری کنفرانس های بزرگ، هتل ها قیمت اتاق های خود را به شدت افزایش می دهند. این افزایش قیمت می تواند تا چند برابر قیمت عادی باشد.

انتقادات به قیمت گذاری افزایشی:

عدالت اجتماعی: افراد کم درآمد ممکن است در زمان اوج از خدمات محروم شوند.

شفافیت: برخی مشتریان از افزایش ناگهانی قیمت ناراضی هستند.

سوءاستفاده احتمالی: در شرایط اضطراری (مثلا بلایای طبیعی) افزایش قیمت می تواند غیراخلاقی باشد.

مزایای قیمت گذاری افزایشی:

تعادل عرضه و تقاضا در زمان اوج

افزایش درآمد عرضه کنندگان و پلتفرم

اطمینان از دسترسی برای کسانی که بیشتر نیاز دارند (از طریق willingness to pay)

معایب و محدودیت ها:

واکنش منفی مشتریان و آسیب به شهرت برند

پیچیدگی در تنظیم ضرایب بهینه

خطر کاهش تقاضا به حدی که عرضه کنندگان نیز متضرر شوند

کاربردها:

خدمات اشتراک سواری (اوبر، اسنپ، لیفت)

هتلداری و اجاره اقامتگاه (ایر بی ان بی)

بلیط رویدادها (کنسرت، مسابقات ورزشی)

پارکینگ ها