ترانزیستور تک پیوندی (Unijunction Transistor - UJT)، در مدارهای الکتریکی (Electrical Circuit)
انواع ترانزیستورها (Transistor) را در آموزش زیر شرح دادیم :
ترانزیستور تک پیوندی (Unijunction Transistor - UJT) :
ترانزیستور تک پیوندی (UJT) یک قطعه نیمه هادی سه پایه است که برخلاف ترانزیستورهای دوقطبی (BJT) و اثر میدانی (FET)، عملکرد آن مبتنی بر کنترل مقاومت یک نوار نیمه هادی توسط تزریق حامل ها است. UJT از یک نوار نیمه هادی نوع N (با مقاومت نسبتا بالا) و یک ناحیه نوع P (امیتر) که در جایی از نوار قرار گرفته، تشکیل شده است.
پایه ها: بیس ۱ (B1) و بیس ۲ (B2) به دو انتهای نوار N متصل هستند و امیتر (E) به ناحیه P. در حالت عادی، مقاومت بین B1 و B2 زیاد است. با اعمال ولتاژ مثبت به امیتر (نسبت به B1)، وقتی ولتاژ به یک آستانه (ولتاژ پیک) برسد، پیوند PN امیتر بایاس مستقیم شده و حفره ها به نوار N تزریق می شوند. این امر باعث کاهش مقاومت نوار بین امیتر و B1 می شود (پدیده ای به نام مدولاسیون رسانایی). در نتیجه جریان زیادی از امیتر به B1 جاری می شود و ولتاژ امیتر کاهش می یابد (مشخصه مقاومت منفی).
\[ V_P = \eta V_{BB} + V_D \quad , \quad \eta \approx 0.5\text{–}0.8 \]کاربرد اصلی UJT در مدارهای نوسان ساز (Relaxation Oscillator) برای تولید پالس های ساعت، مدارهای راه انداز تریستور، و مدارهای تایمر است. معروف ترین کاربرد آن در مدارهای کنترل فاز (مانند دیمر) قبل از ظهور آیسی های تایمر (مانند 555) بود.
UJTها امروزه تا حد زیادی توسط آیسی های همه منظوره (مانند 555) و همچنین PUT (Programmable UJT) جایگزین شده اند. نمونه معروف: 2N2646.
