لیزر رنگی با پهنای باند بسیار عریض (Broadly Tunable Dye Laser)، در فیزیک (Physics)
انواع لیزرها (Laser) را در آموزش زیر شرح دادیم :
لیزر رنگی با پهنای باند بسیار عریض (Broadly Tunable Dye Laser) :
Broadly Tunable Dye Laser نوعی لیزر رنگی است که قادر به تنظیم طول موج در محدوده بسیار وسیعی (چند صد نانومتر) است. این قابلیت با استفاده از چندین رنگ مختلف (dyes) که هر کدام محدوده تنظیم خاص خود را دارند و با تعویض آنها، یا با استفاده از مخلوطی از رنگ ها، به دست می آید. همچنین طراحی حفره (مانند استفاده از توری پراش در پیکربندی grazing-incidence) می تواند به تنظیم گسترده کمک کند. این لیزرها در دهه های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۰ ابزاری بی نظیر برای طیف سنجی در محدوده مرئی و نزدیک فرابنفش بودند.
مکانیزم: هر رنگ آلی دارای یک طیف گسیل فلورسانس با پهنای چند ده نانومتر است. با قرار دادن یک المان انتخابی (مانند توری پراش) در حفره، می توان طول موج را در این محدوده تنظیم کرد. برای پوشش محدوده وسیع تر (مثلا از ۴۰۰ تا ۸۰۰ نانومتر)، باید از چندین رنگ مختلف (مانند کومارین برای آبی-سبز، رودامین برای سبز-نارنجی-قرمز، و پلی متی برای قرمز-مادون قرمز) استفاده کرد و محلول رنگ را تعویض نمود. برخی سیستم ها با استفاده از یک جت رنگ و چندین مخزن مجزا، امکان تعویض سریع رنگ را فراهم می کردند.
کاربردها: این لیزرها در طیف سنجی اتمی و مولکولی (برای برانگیختن انتخابی ترازهای انرژی مختلف)، در فتوشیمی (برای مطالعه وابستگی طول موج واکنش ها)، در پزشکی (فتودینامیک تراپی با طول موج های مختلف)، و در جداسازی ایزوتوپ ها (با استفاده از طول موج های دقیق) کاربرد داشتند. آنها امکان مطالعه پدیده ها را در طول موج های مختلف بدون تغییر منبع لیزر اصلی فراهم می کردند.
امروزه لیزرهای حالت جامد قابل تنظیم (مانند Ti:Sapphire و OPO) تا حد زیادی جایگزین لیزرهای رنگی با پهنای باند عریض شده اند، زیرا کار با آنها آسان تر است و نیازی به تعویض رنگ و حلال های سمی ندارند. با این حال، در برخی محدوده های طول موج خاص که توسط لیزرهای حالت جامد پوشش داده نمی شود، لیزرهای رنگی هنوز هم در تحقیقات استفاده می شوند.
