داالتون (Dalton - Da) یا واحد جرم اتمی (Atomic Mass Unit - u) ( $ 1\,\text{u} \approx 1.66054 \times 10^{-27}\,\text{kg} $ )، در فیزیک (Physics)
انواع واحدها (Unit) را در آموزش زیر شرح دادیم :
داالتون (Dalton - Da) یا واحد جرم اتمی (Atomic Mass Unit - u) ( $ 1\,\text{u} \approx 1.66054 \times 10^{-27}\,\text{kg} $ ) :
Dalton (دالتون) که با نماد Da نشان داده می شود و معادل واحد جرم اتمی یکپارچه (u) است، یکای جرم در مقیاس اتمی و مولکولی می باشد. یک دالتون برابر با ۱/۱۲ جرم یک اتم کربن-۱۲ در حالت پایه و غیرپیوندی است. مقدار آن بر حسب کیلوگرم:
\[ 1\,\text{Da} = 1\,\text{u} = 1.66053906660 \times 10^{-27}\,\text{kg} \].
این واحد به نام جان دالتون، شیمیدان انگلیسی که نظریه اتمی را مطرح کرد، نام گذاری شده است. در شیمی و فیزیک، جرم اتم ها و مولکول ها بر حسب دالتون (یا واحد جرم اتمی) بیان می شود.
جرم اتمی هیدروژن حدود ۱.۰۰۸ Da، کربن ۱۲.۰۰۰ Da، اکسیژن ۱۵.۹۹۵ Da است. جرم مولکولی آب (H₂O) حدود ۱۸.۰۱۵ Da است.
دالتون ارتباط نزدیکی با عدد آووگادرو (N_A) دارد: جرم مولی یک ماده بر حسب گرم بر مول، از نظر عددی برابر با جرم مولکولی آن بر حسب دالتون است. یعنی ۱ g/mol = ۱ Da در مقیاس ماکروسکوپی.
\[ 1\,\text{Da} = 1.660539 \times 10^{-27}\,\text{kg} \qquad N_A = 6.02214076 \times 10^{23}\,\text{mol}^{-1} \]در زیست شناسی مولکولی، جرم پروتئین ها و ماکرومولکول ها بر حسب کیلودالتون (kDa) بیان می شود. مثلا هموگلوبین انسانی حدود ۶۴.۵ کیلودالتون جرم دارد.
مثال: جرم یک پروتئین ۵۰ کیلودالتونی برابر با ۵۰ × ۱۰³ × ۱.۶۶×۱۰⁻²⁷ ≈ ۸.۳×۱۰⁻²³ کیلوگرم است. جرم یک مولکول DNA با ۱۰۰۰ جفت باز حدود ۶۶۰ کیلودالتون است.
دالتون واحد ضروری برای بیان جرم در مقیاس مولکولی و اتمی است و در طیف سنجی جرمی (mass spectrometry) برای شناسایی ترکیبات کاربرد دارد.
