دین (Dyne - dyn) برای نیرو (در سیستم CGS) ( $ 1\,\text{dyn} = 10^{-5}\,\text{N} $ )، در فیزیک (Physics)
انواع واحدها (Unit) را در آموزش زیر شرح دادیم :
دین (Dyne - dyn) برای نیرو (در سیستم CGS) ( $ 1\,\text{dyn} = 10^{-5}\,\text{N} $ ) :
Dyne یکای نیرو در سیستم CGS (سانتی متر-گرم-ثانیه) است. یک دین برابر است با نیرویی که به جرم یک گرم، شتاب یک سانتی متر بر مجذور ثانیه بدهد:
\[ 1\,\text{dyn} = 1\,\text{g} \cdot \text{cm}/\text{s}^2 \].
سیستم CGS پیش از رواج گسترده سیستم SI (متر-کیلوگرم-ثانیه) در فیزیک به ویژه در فیزیک نظری و الکترومغناطیس کاربرد داشت.
رابطه دین با نیوتن:
\[ 1\,\text{N} = 10^5\,\text{dyn} \]. یعنی یک نیوتن معادل صد هزار دین است. دین واحد بسیار کوچکی است.
برای مثال، وزن یک گرم جرم در سطح زمین حدود ۹۸۰ دین است (چون g ≈ 980 cm/s²).
\[ 1\,\text{dyn} = 1\,\text{g} \cdot \text{cm}/\text{s}^2 \qquad 1\,\text{N} = 10^5\,\text{dyn} \]در سیستم CGS، واحد انرژی ارگ (erg) است:
\[ 1\,\text{erg} = 1\,\text{dyn} \cdot \text{cm} = 10^{-7}\,\text{J} \]. واحد فشار در این سیستم، باری (barye) است:
\[ 1\,\text{ba} = 1\,\text{dyn}/\text{cm}^2 = 0.1\,\text{Pa} \].
مثال: اگر نیروی ۱۰۰۰ دین به جسمی به جرم ۱۰ گرم وارد شود، شتاب آن برابر با a = F/m = 1000/10 = 100 cm/s² خواهد بود.
اگرچه امروزه سیستم SI غالب است، اما در برخی متون قدیمی فیزیک و اخترفیزیک هنوز از واحدهای CGS استفاده می شود. برای مثال، واحد مغناطیسی گاوس (G) در سیستم CGS تعریف می شود و با تسلا رابطه دارد:
\[ 1\,\text{T} = 10^4\,\text{G} \].
دین همچنین در گرانش سنجی و فیزیک سطح (مانند نیروی مویینگی) کاربرد داشته است. آشنایی با دین برای مطالعه متون کلاسیک فیزیک مفید است.
با وجود کوچکی، دین در مقیاس آزمایشگاهی برای نیروهای بسیار کوچک (مثلا در میکرومنیپولیشن) می تواند مناسب باشد، اما امروزه بیشتر از میکرونیوتن (μN) استفاده می شود.
به طور خلاصه، دین بخشی از میراث تاریخی فیزیک است و درک آن برای مطالعه تکامل سیستم های یکاها ضروری است.
