کاتال (Katal - kat) برای فعالیت کاتالیزوری (Catalytic Activity) ( $ \text{kat} = \text{mol}/\text{s} $ )، در فیزیک (Physics)
انواع واحدها (Unit) را در آموزش زیر شرح دادیم :
کاتال (Katal - kat) برای فعالیت کاتالیزوری (Catalytic Activity) ( $ \text{kat} = \text{mol}/\text{s} $ ) :
Katal یکای فعالیت کاتالیزوری در سیستم SI است. یک کاتال برابر است با فعالیت آنزیمی که در هر ثانیه، یک مول از سوبسترا را به محصول تبدیل کند (در شرایط مشخص):
\[ 1\,\text{kat} = 1\,\text{mol}/\text{s} \].
این واحد در سال ۱۹۹۹ به سیستم SI اضافه شد و عمدتا در بیوشیمی و آنزیم شناسی کاربرد دارد.
فعالیت آنزیمی معیاری از توانایی یک آنزیم در کاتالیز کردن یک واکنش شیمیایی است. آنزیم ها کاتالیزورهای بیولوژیکی هستند که سرعت واکنش را افزایش می دهند.
واحد قدیمی تر فعالیت آنزیمی، واحد بین المللی (IU) بود:
\[ 1\,\text{IU} = 1\,\mu\text{mol/min} = 16.67\,\text{nkat} \]. یعنی یک IU معادل ۱۶.۶۷ نانوکاتال است.
\[ \text{فعالیت} = \frac{\text{مول محصول تولید شده}}{\text{زمان}} \quad \text{kat} = \frac{\text{mol}}{\text{s}} \]کاتال واحد بسیار بزرگی است، بنابراین معمولا از میکروکاتال (μkat) یا نانوکاتال (nkat) استفاده می شود.
\[ 1\,\mu\text{kat} = 10^{-6}\,\text{kat} \],
\[ 1\,\text{nkat} = 10^{-9}\,\text{kat} \].
مثال: آنزیم لاکتاز که قند شیر (لاکتوز) را تجزیه می کند، ممکن است فعالیتی در حد چند میکروکاتال بر میلی لیتر در یک فرآورده تجاری داشته باشد.
فعالیت ویژه (specific activity) یک آنزیم بر حسب کاتال بر کیلوگرم پروتئین بیان می شود و معیاری از خلوص آنزیم است.
کاتال در تشخیص پزشکی کاربرد دارد. برای مثال، سطح آنزیم های کبدی مانند ALT و AST در خون بر حسب کاتال یا IU اندازه گیری می شود و افزایش آنها نشانه آسیب کبدی است.
در صنایع غذایی و دارویی، فعالیت آنزیم ها برای کنترل فرآیندهای تخمیر و تولید محصولات حیاتی است.
استفاده از کاتال به جای IU مزیت هماهنگی با سیستم SI را دارد و محاسبات را یکپارچه می کند.
