لامپ بخار جیوه فشار بالا (High-Pressure Mercury Vapor Lamp)، در فیزیک (Physics)
انواع لامپ ها (Lamp) را در آموزش زیر شرح دادیم :
لامپ بخار جیوه فشار بالا (High-Pressure Mercury Vapor Lamp) :
لامپ بخار جیوه فشار بالا (HPMV) یکی از اولین نسل های لامپ های تخلیه ای با فشار بالا بود که برای روشنایی معابر و صنعتی استفاده می شد. این لامپ ها نور آبی-سفید با CRI پایین تولید می کنند.
ساختار: یک لوله تخلیه کوارتزی کوچک (آرک تیوب) حاوی جیوه و گاز آرگون با فشار چند اتمسفر. دو الکترود اصلی و یک الکترود کمکی (برای راه اندازی). لوله تخلیه درون یک حباب شیشه ای بزرگتر (پوشش خارجی) قرار دارد که ممکن است با فسفر پوشیده شده باشد.
مکانیسم: تخلیه الکتریکی در گاز آرگون شروع می شود، حرارت تولید می کند و جیوه را تبخیر می کند. پس از تبخیر کامل جیوه، فشار بالا رفته و تخلیه در بخار جیوه ادامه می یابد. خطوط طیفی جیوه در ناحیه مرئی (۴۰۵، ۴۳۵، ۵۴۶، ۵۷۸ نانومتر) نور آبی-سبز تولید می کنند. کمبود نور قرمز باعث CRI پایین (۱۵-۲۵) می شود.
بازده نوری: ۴۰-۶۰ لومن بر وات. توان: ۵۰ تا ۱۰۰۰ وات. طول عمر: ۱۶,۰۰۰-۲۴,۰۰۰ ساعت.
نوع تصحیح شده رنگی (Color Corrected): با پوشش فسفر روی حباب خارجی که نور قرمز اضافه می کند و CRI را به ۴۰-۵۰ می رساند.
کاربرد: روشنایی معابر، پارکینگ ها، کارخانه ها، انبارها. در گذشته بسیار رایج بود اما امروزه با متال هالید و LED جایگزین شده است.
مزایا: سادگی، عمر نسبتا طولانی، هزینه پایین. معایب: CRI پایین، نور آبی مزاحم برای محیط زیست (جذب حشرات)، زمان گرم شدن طولانی (۵-۱۰ دقیقه).
نکته: این لامپ ها نیاز به بالاست (مغناطیسی) دارند و با خازن اصلاح ضریب قدرت. پس از خاموشی، تا خنک شدن (۱۰-۱۵ دقیقه) روشن نمی شوند.
در ایران، هنوز در برخی معابر و کارخانه های قدیمی لامپ های بخار جیوه دیده می شوند که به تدریج با LED جایگزین می شوند.
