لامپ فلورسنت فشرده (CFL / Compact Fluorescent Lamp)، در فیزیک (Physics)
انواع لامپ ها (Lamp) را در آموزش زیر شرح دادیم :
لامپ فلورسنت فشرده (CFL / Compact Fluorescent Lamp) :
لامپ فلورسنت فشرده (Compact Fluorescent Lamp - CFL) نسخه کوچک شده لامپ فلورسنت است که برای جایگزینی مستقیم لامپ های رشته ای طراحی شد. این لامپ ها در دهه ۱۹۸۰ معرفی شدند و تا آمدن LEDها، محبوب ترین گزینه کم مصرف بودند.
ساختار: لوله فلورسنت باریک که به شکل های مختلف (مارپیچ، U شکل، چند شاخه) خم شده تا طولانی ترین مسیر تخلیه در کوچکترین فضا جای گیرد. بالاست الکترونیک در پایه لامپ (در نوع یکپارچه) تعبیه شده است.
بازده نوری CFL حدود ۵۰-۷۰ لومن بر وات است که ۴-۵ برابر لامپ رشته ای است. توان از ۵ تا ۴۰ وات (معادل ۲۵ تا ۲۰۰ وات رشته ای).
دمای رنگ: گرم (۲۷۰۰K)، سفید (۴۰۰۰K) و سرد (۶۵۰۰K). CRI معمولا ۸۰-۸۵. زمان روشن شدن کامل (Warm-up) چند ثانیه تا چند دقیقه طول می کشد.
مکانیسم: تخلیه الکتریکی در بخار جیوه با فشار پایین، تولید UV، تبدیل به نور مرئی توسط فسفر. فرکانس بالاست الکترونیکی (۲۰-۶۰ کیلوهرتز) باعث حذف چشمک زدن می شود.
انواع: یکپارچه (با بالاست داخلی و پایه E27/E14) و غیریکپارچه (بدون بالاست، با پایه مخصوص برای چراغ های CFL).
مزایا: مصرف کم، طول عمر بالا (۸۰۰۰-۱۵,۰۰۰ ساعت)، تنوع شکل و رنگ. معایب: وجود جیوه، حساسیت به تعداد خاموش و روشن (کاهش عمر با روشن/خاموش مکرر)، افت نور با گذشت زمان.
کاربرد: روشنایی منازل، ادارات، فروشگاه ها. در دهه ۲۰۰۰، بسیاری از کشورها با ممنوعیت لامپ رشته ای، CFL را جایگزین کردند.
نکته فیزیکی: فرکانس بالای بالاست باعث افزایش بازده و حذف سوسو می شود. رابطه فرکانس با بازده: با افزایش فرکانس، بازده افزایش می یابد تا حد اشباع.
امروزه LEDها با بازده بالاتر (۱۰۰+ لومن بر وات)، عمر طولانی تر و بدون جیوه، جایگزین CFL شده اند. اما CFL نقش مهمی در گذار به روشنایی کم مصرف داشت.
