لامپ فیلامانهای متعدد (Multiple Filament Lamp)، در فیزیک (Physics)
انواع لامپ ها (Lamp) را در آموزش زیر شرح دادیم :
لامپ فیلامانهای متعدد (Multiple Filament Lamp) :
لامپ فیلامانهای متعدد (Multiple Filament Lamp) به لامپ هایی گفته می شود که بیش از یک فیلامان در داخل یک حباب دارند. این طراحی برای ایجاد سطوح مختلف روشنایی (معمولا دو سطح) یا به عنوان پشتیبان در صورت سوختن یک فیلامان استفاده می شود.
معروف ترین مثال، لامپ دو فیلامانه خودرو (مانند H4) است که یک فیلامان برای نور پایین (Low beam) و دیگری برای نور بالا (High beam) دارد. این دو فیلامان به طور جداگانه روشن می شوند.
در برخی لامپ های خانگی قدیمی، لامپ های سه فیلامانه با توان های مختلف (مثلا ۴۰/۶۰/۱۰۰ وات) وجود داشت که با تغییر اتصال، یکی از فیلامان ها روشن می شد. اما امروزه نایاب هستند.
مزیت: با یک لامپ می توان شدت نور را تغییر داد بدون نیاز به دیمر. همچنین در خودروها، یک منبع نور برای دو عملکرد کافی است و فضای کمتری اشغال می کند.
چالش فیزیکی: فیلامان ها باید در کانون بازتابنده قرار گیرند. در لامپ H4، دو فیلامان در فواصل کمی متفاوت از کانون قرار دارند تا پرتوهای متفاوتی (نور بالا و پایین) ایجاد کنند.
مقاومت هر فیلامان:
\[ R = V^2/P \]. برای لامپ ۶۰/۵۵ وات خودرو (۱۲ ولت)، مقاومت فیلامان نور بالا
\[ 144/60 \approx 2.4 \Omega \]و نور پایین
\[ 144/55 \approx 2.6 \Omega \]است.
در برخی لامپ های دکوراتیو، چندین فیلامان موازی برای افزایش سطح تابش و ایجاد جلوه بصری قرار می دهند. مثلا در لامپ های ادیسونی، گاهی سه یا چهار فیلامان موازی دیده می شود.
از نظر الکتریکی، فیلامان ها معمولا مستقل هستند و هر کدام ترمینال جداگانه دارند (مثلا در لامپ H4، سه ترمینال: زمین مشترک، نور بالا، نور پایین).
نکته ایمنی: در لامپ های دو فیلامانه، اگر یک فیلامان بسوزد، فیلامان دیگر همچنان کار می کند. این ویژگی در خودروها مفید است زیرا راننده هنوز نور (هرچند یک سطح) دارد.
امروزه در خودروهای مدرن، از LEDهای ماتریسی با ده ها منبع نور مجزا استفاده می شود که کنترل بسیار دقیق تری دارند. اما لامپ دو فیلامانه یک نوآوری مهم در زمان خود بود.
