لامپ رشته ای رنگی (Colored Incandescent Lamp)، در فیزیک (Physics)
انواع لامپ ها (Lamp) را در آموزش زیر شرح دادیم :
لامپ رشته ای رنگی (Colored Incandescent Lamp) :
لامپ رشته ای رنگی (Colored Lamp) با اضافه کردن رنگدانه به شیشه حباب یا پوشش داخلی آن ساخته می شود تا نور رنگی تولید کند. این لامپ ها برای ایجاد جلوه های بصری، تزئینات جشن ها، علائم هشدار و نورپردازی صحنه استفاده می شوند.
رنگ های رایج: قرمز، آبی، سبز، زرد، نارنجی و بنفش. نحوه ساخت: افزودن اکسیدهای فلزی به مذاب شیشه (مانند کبالت برای آبی، طلا یا سلنیوم برای قرمز) یا پوشش رنگی روی سطح حباب (معمولا پلیمر رنگی).
مکانیسم فیزیکی: شیشه رنگی به عنوان یک فیلتر نوری عمل می کند. بخشی از طیف نور سفید لامپ را عبور می دهد و بقیه را جذب می کند. بنابراین نور خروجی فقط شامل طول موج های مجاز است. بازده نوری کاهش می یابد زیرا بخشی از نور جذب می شود.
مثلا یک لامپ قرمز فقط طول موج های بالای ۶۰۰ نانومتر را عبور می دهد و بقیه طیف جذب شده و به گرما تبدیل می شود. بنابراین توان مصرفی همان است اما نور مرئی کمتری تولید می شود.
کاربرد: در چراغ های راهنمایی (ترافیک) قدیمی از لامپ های رشت ای رنگی استفاده می شد. امروزه در تزئینات کریسمس، فانوس های رنگی، و برخی تابلوهای نئون مانند (اما با لامپ) دیده می شوند.
در نورپردازی صحنه تئاتر، از فیلترهای ژلاتینی (Gel) روی لامپ های سفید استفاده می شود تا رنگ های مختلف ایجاد شود، اما لامپ رنگی خودش فیلتر داخلی دارد.
عمر این لامپ ها معمولا کمتر از نوع شفاف است زیرا پوشش رنگی ممکن است در اثر حرارت تخریب شود یا شیشه رنگی تنش داخلی بیشتری داشته باشد.
نکته جالب: لامپ آبی و سبز بازده بسیار پایینی دارند زیرا لامپ رشته ای نور آبی کمی تولید می کند و فیلتر بقیه را جذب می کند. در مقابل لامپ قرمز بازده بیشتری دارد زیرا لامپ رشته ای ذاتا نور قرمز زیادی دارد.
رابطه عبور:
\[ T(\lambda) = e^{-\alpha(\lambda) d} \]که α ضریب جذب و d ضخامت شیشه است. برای رنگ های مختلف α تابعی از λ است.
امروزه LEDهای رنگی جایگزین بهتر و پربازده تری هستند، اما لامپ های رنگی رشته ای هنوز در برخی فضاهای رترو استفاده می شوند.
