پتانسیومتر چرخان (Rotary Control Potentiometer)، در مدارهای الکتریکی (Electrical Circuit)
انواع مقاومت ها (Resistor)، در مدارهای الکتریکی (Electrical Circuit) را در آموزش زیر شرح دادیم :
پتانسیومتر چرخان (Rotary Control Potentiometer) :
پتانسیومتر چرخان رایج ترین نوع پتانسیومتر است که با چرخاندن یک محور (شفت)، مقاومت تغییر می کند. این قطعه در بسیاری از دستگاه های الکترونیکی برای تنظیم دستی (مانند ولوم صدا، کنترل روشنایی، تنظیم ولتاژ) به کار می رود.
ساختار: یک عنصر مقاومتی حلقوی شکل (نعل اسب مانند) از جنس کربن، سرامت یا سیم پیچی، و یک کنتاکت متحرک (لغزنده) که روی آن حرکت می کند. محور چرخان به لغزنده متصل است. با چرخاندن محور، لغزنده روی عنصر مقاومتی حرکت کرده و نسبت تقسیم ولتاژ تغییر می کند.
انواع از نظر زاویه چرخش: معمولا ۲۷۰ درجه (برای پتانسیومترهای تک دور) و ۳۶۰ درجه (چند دور). نوع چند دور (Multi-turn) برای تنظیمات دقیق تر استفاده می شود (۱۰، ۱۵ یا ۲۰ دور).
ویژگی منحنی تغییرات: پتانسیومترهای چرخان می توانند خطی (Linear) یا لگاریتمی (Logarithmic) باشند. نوع خطی برای کاربردهای عمومی و نوع لگاریتمی برای کنترل صدا (پیروی از پاسخ گوش انسان) استفاده می شود.
توان مجاز معمولا ۰.۱ تا ۲ وات. مقاومت از چند اهم تا چند مگااهم.
کاربردها: کنترل صدا (ولوم) در رادیوها و آمپلی فایرها، کنترل روشنایی در دیمرها، تنظیم ولتاژ مرجع، کنترل سرعت موتورهای DC کوچک، و به عنوان سنسور موقعیت زاویه ای.
مزایا: استفاده آسان، قیمت پایین، تنوع زیاد. معایب: سایش مکانیکی، نویز پس از مدتی استفاده، حساسیت به گرد و غبار.
در نسخه های باکیفیت (مانند نوع سیم پیچی دقیق) عمر مکانیکی و دقت بیشتری دارند.
