مدار کنترل فاز (Phase Control Circuit)، در مدارهای الکتریکی (Electrical Circuit)
انواع مدارهای الکتریکی (Electrical Circuit) را در آموزش زیر شرح دادیم :
مدار کنترل فاز (Phase Control Circuit) :
مدار کنترل فاز (Phase Control Circuit) مداری است که برای کنترل توان تحویلی به یک بار AC (مانند لامپ رشته ای، هیتر، موتور AC) با تنظیم زاویه آتش (Firing Angle) یک کلید نیمه هادی مانند تریاک (TRIAC) یا تریستور (SCR) استفاده می شود. این روش پایه کار دیمرهای نوری و کنترل کننده های دور موتور AC است.
اصل عملکرد: در کنترل فاز، کلید نیمه هادی (تریاک) به صورت سری با بار AC قرار می گیرد. در هر نیم سیکل، کلید برای بخشی از سیکل روشن (هدایت) و برای بقیه خاموش است. با تغییر زاویه ای (زمان) از ابتدای نیم سیکل که در آن کلید روشن می شود (زاویه آتش،
\[ \alpha \])، می توان ولتاژ مؤثر (RMS) اعمالی به بار و در نتیجه توان آن را کنترل کرد. هرچه زاویه آتش بزرگ تر باشد (کلید دیرتر روشن شود)، توان کمتری به بار می رسد.
مدار یک دیمر ساده: یک مدار دیمر ساده (مانند مورد ۱۲۰) شامل موارد زیر است:
⭐ تریاک (TRIAC): کلید اصلی که جریان بار را کنترل می کند.
⭐ دیاک (DIAC): یک المان دوطرفه که برای راه اندازی تریاک استفاده می شود و یک پالس جریان در ولتاژ شکست مشخص (مثلا ۳۲ ولت) تولید می کند.
⭐ شبکه RC: یک پتانسیومتر (مقاومت متغیر) و یک خازن که یک مدار تغییر فاز ایجاد می کنند. با تغییر مقاومت پتانسیومتر، سرعت شارژ خازن و در نتیجه لحظه رسیدن ولتاژ خازن به ولتاژ شکست دیاک (و روشن شدن تریاک) تغییر می کند.
کنترل فاز مدرن: در سیستم های پیشرفته تر، از مدارهای تشخیص عبور از صفر (Zero-Crossing Detector) و میکروکنترلرها برای تولید دقیق زاویه آتش استفاده می شود. میکروکنترلر با تشخیص عبور از صفر، یک تایمر را شروع کرده و پس از مدت زمان متناسب با زاویه آتش مطلوب، یک پالس به گیت تریاک ارسال می کند.
