مدار تثبیت کننده سه پایانه (Three-Terminal Regulator Circuit)، در مدارهای الکتریکی (Electrical Circuit)
انواع مدارهای الکتریکی (Electrical Circuit) را در آموزش زیر شرح دادیم :
مدار تثبیت کننده سه پایانه (Three-Terminal Regulator Circuit) :
مدار تثبیت کننده سه پایانه (Three-Terminal Regulator) به یک خانواده از آی سی های رگولاتور ولتاژ خطی گفته می شود که تنها سه پایه دارند: ورودی (Input)، زمین (Ground) و خروجی (Output). این آی سی ها به دلیل سادگی استفاده، قیمت پایین و عملکرد قابل اعتماد، به یکی از پرکاربردترین قطعات در الکترونیک تبدیل شده اند. معروف ترین نمونه ها، خانواده 78xx (برای ولتاژ مثبت) و 79xx (برای ولتاژ منفی) هستند.
خانواده 78xx (رگولاتور مثبت): اعداد xx نشان دهنده ولتاژ خروجی ثابت هستند. برای مثال:
⭐ 7805: خروجی ۵ ولت
⭐ 7812: خروجی ۱۲ ولت
⭐ 7815: خروجی ۱۵ ولت
⭐ 7824: خروجی ۲۴ ولت
این رگولاتورها می توانند جریان خروجی تا ۱ آمپر (برای نوع 78xx) یا ۱.۵ آمپر (برای نوع 78Sxx) را تأمین کنند. آن ها دارای حفاظت داخلی در برابر اتصال کوتاه خروجی، گرم شدن بیش از حد (Thermal Shutdown) و عبور جریان زیاد (Overcurrent Protection) هستند.
خانواده 79xx (رگولاتور منفی): این آی سی ها برای تولید ولتاژهای منفی استفاده می شوند (مانند 7905- برای ۵- ولت، 7912- برای ۱۲- ولت). پایه بندی آن ها با 78xx متفاوت است و باید به دیتاشیت مراجعه کرد.
مدار کاربردی ساده: استفاده از این رگولاتورها بسیار ساده است. کافی است خازن هایی در ورودی و خروجی برای فیلتر کردن نویز و پایدارسازی قرار داده شوند. یک خازن الکترولیت (معمولا ۰.۳۳ μF تا ۱۰ μF) در ورودی و یک خازن سرامیکی (معمولا ۰.۱ μF) در خروجی نزدیک پایه ها توصیه می شود. ولتاژ ورودی باید حداقل ۲ تا ۳ ولت بیشتر از ولتاژ خروجی باشد (ولتاژ dropout).
رگولاتورهای adjustable (قابل تنظیم): مانند LM317 (برای ولتاژ مثبت) و LM337 (برای ولتاژ منفی). این آی سی ها با دو مقاومت خارجی می توانند هر ولتاژی در محدوده خود (مثلا ۱.۲۵ تا ۳۷ ولت برای LM317) تولید کنند. فرمول تنظیم ولتاژ برای LM317:
\[ V_{out} = 1.25 \left(1 + \frac{R_2}{R_1}\right) + I_{adj} \cdot R_2 \](که I_adj جریان پایه تنظیم است و معمولا ناچیز فرض می شود).
