مدار راه انداز مستقیم (Direct-On-Line Starter Circuit)، در مدارهای الکتریکی (Electrical Circuit)
انواع مدارهای الکتریکی (Electrical Circuit) را در آموزش زیر شرح دادیم :
مدار راه انداز مستقیم (Direct-On-Line Starter Circuit) :
مدار راه انداز مستقیم (Direct-On-Line - DOL Starter) ساده ترین و پرکاربردترین نوع راه انداز برای موتورهای الکتریکی، به ویژه موتورهای القایی سه فاز کوچک است. همانطور که از نام آن پیداست، در این روش موتور به طور مستقیم و با اعمال ولتاژ کامل شبکه به سیم پیچ های آن راه اندازی می شود. این راه انداز عمدتا برای موتورهایی با توان کم (معمولا تا ۵ اسب بخار) استفاده می شود، زیرا جریان راه اندازی (Starting Current) بسیار بالایی (۵ تا ۸ برابر جریان نامی) ایجاد می کند که می تواند برای موتورهای بزرگ و شبکه برق مشکل ساز شود.
اجزای اصلی: یک مدار DOL از چند جزء اصلی تشکیل شده است:
⭐ کنتاکتور (Contactor): یک کلید الکترومغناطیسی است که برای قطع و وصل کردن مدار اصلی موتور به کار می رود. با تحریک بوبین (سیم پیچ) کنتاکتور، کنتاکت های اصلی آن بسته شده و موتور به شبکه وصل می شود.
⭐ رله اضافه بار (Overload Relay): یک وسیله حفاظتی است که از موتور در برابر جریان اضافه (اضافه بار) محافظت می کند. این رله معمولا بر اساس اصل حرارتی (بی متال) یا الکترونیکی کار می کند. اگر جریان موتور برای مدت زمان معینی از مقدار تنظیم شده بیشتر شود، رله عمل کرده و مدار فرمان را قطع می کند.
⭐ فیوز یا کلید اتوماتیک (Circuit Breaker): برای محافظت در برابر اتصال کوتاه (Short Circuit) در مدار استفاده می شود.
⭐ شاسی ها (Push Buttons): شامل شاسی استارت (Start - معمولا سبز) و شاسی استاپ (Stop - معمولا قرمز) برای کنترل دستی موتور.
مدار فرمان و قدرت: مدار DOL از دو بخش مدار قدرت (Power Circuit) و مدار فرمان (Control Circuit) تشکیل شده است. در مدار قدرت، کنتاکتور اصلی و رله اضافه بار به صورت سری با موتور قرار می گیرند. در مدار فرمان، با فشردن شاسی استارت، بوبین کنتاکتور تحریک شده و کنتاکت های اصلی بسته می شوند. یک کنتاکت کمکی (Auxiliary Contact) نیز به موازات شاسی استارت قرار می گیرد تا پس از رها کردن شاسی، بوبین همچنان تحریک بماند (این مدار را خودنگهدارنده - Seal-in Circuit می نامند). با فشردن شاسی استاپ، مدار فرمان قطع شده و موتور خاموش می شود.
مزایا و معایب:
⭐ مزایا: سادگی، هزینه پایین، تعمیر و نگهداری آسان، و گشتاور راه اندازی کامل (چون ولتاژ کامل اعمال می شود).
⭐ معایب: جریان راه اندازی بسیار بالا (ایجاد افت ولتاژ در شبکه و تنش مکانیکی و الکتریکی به موتور). فقط برای موتورهای کوچک مناسب است.
