مدار مولتی ویبراتور دوپایدار (Bistable Multivibrator)، در مدارهای الکتریکی (Electrical Circuit)

انواع مدارهای الکتریکی (Electrical Circuit) را در آموزش زیر شرح دادیم :

مدار مولتی ویبراتور دوپایدار (Bistable Multivibrator) :

مدار مولتی ویبراتور دوپایدار (Bistable Multivibrator) مداری است که دو حالت پایدار دارد و می تواند به طور نامحدود در هر یک از این حالت ها باقی بماند. این مدار به عنوان یک عنصر حافظه یک بیتی عمل می کند و پایه و اساس فلیپ فلاپ ها (Flip-Flops) و در نتیجه تمام حافظه های دیجیتال و ثبات ها است. تغییر حالت (از ۰ به ۱ یا بالعکس) تنها با اعمال پالس های تریگر خارجی امکان پذیر است.

اصل عملکرد: یک مدار دوپایدار ساده را می توان با دو ترانزیستور (یا دو گیت منطقی) که به صورت متقاطع (Cross-coupled) به هم متصل شده اند، ساخت. در این اتصال، خروجی هر ترانزیستور به ورودی ترانزیستور دیگر متصل است. این یک حلقه فیدبک مثبت ایجاد می کند. مدار دارای دو حالت پایدار است: حالت اول، ترانزیستور Q1 روشن (اشباع) و Q2 خاموش (قطع). حالت دوم، Q1 خاموش و Q2 روشن. در غیاب هرگونه محرک خارجی، مدار در حالتی که در آن قرار دارد، باقی می ماند. با اعمال یک پالس تریگر به پایه مناسب (مثلا بیس ترانزیستور خاموش)، می توان مدار را وادار به تغییر حالت کرد.

انواع فلیپ فلاپ ها: مولتی ویبراتور دوپایدار اساس ساخت انواع فلیپ فلاپ ها است:

⭐ فلیپ فلاپ SR (Set-Reset): دو ورودی Set (قرار دادن در حالت ۱) و Reset (قرار دادن در حالت ۰).

⭐ فلیپ فلاپ JK: بهبود یافته SR، با قابلیت Toggle (تغییر حالت) در حالت J=K=1.

⭐ فلیپ فلاپ D (Data): داده ورودی در لبه کلاک به خروجی منتقل می شود.

⭐ فلیپ فلاپ T (Toggle): با هر پالس کلاک، خروجی تغییر وضعیت می دهد.

کاربردها:

⭐ ثبات ها (Registers): برای ذخیره چند بیت داده.

⭐ شمارنده ها (Counters): برای شمارش پالس ها.

⭐ حافظه ها (RAM, ROM).

⭐ تقسیم کننده های فرکانس.

⭐ مدارهای پایش (Debouncing) و کنترل.