مدار مولتی ویبراتور تک پایدار (Monostable Multivibrator)، در مدارهای الکتریکی (Electrical Circuit)
انواع مدارهای الکتریکی (Electrical Circuit) را در آموزش زیر شرح دادیم :
مدار مولتی ویبراتور تک پایدار (Monostable Multivibrator) :
مدار مولتی ویبراتور تک پایدار (Monostable Multivibrator) که به عنوان تک شات (One-shot) یا تایمر (Timer) نیز شناخته می شود، مداری است که یک حالت پایدار (Stable State) و یک حالت نیمه پایدار (Quasi-stable State) دارد. این مدار برای تولید یک پالس خروجی با عرض (مدت زمان) مشخص در پاسخ به یک پالس تریگر ورودی استفاده می شود. این پالس خروجی معمولا یک موج مربعی با عرض ثابت است.
اصل عملکرد: در حالت عادی (بدون تریگر)، خروجی مدار در یک سطح ولتاژ ثابت (مثلا LOW یا HIGH) قرار دارد (حالت پایدار). هنگامی که یک پالس تریگر (با شرایط خاص) به مدار اعمال می شود، خروجی به حالت مخالف خود سوئیچ می کند (مثلا به HIGH) و وارد حالت نیمه پایدار می شود. در این حالت، یک شبکه RC (مقاومت-خازن) شروع به شارژ یا دشارژ شدن می کند. زمانی که ولتاژ خازن به یک سطح آستانه مشخص برسد، مدار به طور خودکار به حالت پایدار اولیه بازمی گردد. مدت زمانی که مدار در حالت نیمه پایدار می ماند (عرض پالس خروجی) توسط ثابت زمانی RC (
\[ \tau = RC \]) تعیین می شود. برای مثال، در تایمر ۵۵۵ در حالت تک پایدار، عرض پالس برابر
\[ T = 1.1 \times R \times C \]است.
پیاده سازی: معروف ترین پیاده سازی این مدار با آی سی تایمر ۵۵۵ است. همچنین می توان آن را با ترانزیستورهای گسسته (دو ترانزیستور) یا با آپ امپ و اجزای RC ساخت.
ویژگی ها:
⭐ پس از تولید یک پالس، مدار برای مدت کوتاهی نسبت به تریگرهای جدید حساس نیست (زمان بازیابی - Recovery Time).
⭐ عرض پالس خروجی مستقل از عرض پالس تریگر است (تا زمانی که تریگر کوتاه تر از پالس خروجی باشد).
کاربردها:
⭐ تایمرها: روشن نگه داشتن یک چراغ یا رله برای مدت معین.
⭐ پایش (Debouncing) کلیدها: حذف نوسانات مکانیکی کلیدها.
⭐ تولید پالس های دقیق برای راه اندازی مدارهای دیگر.
⭐ تقسیم فرکانس (با تنظیم عرض پالس).
