مدار نوسان ساز هارتلی (Hartley Oscillator Circuit)، در مدارهای الکتریکی (Electrical Circuit)
انواع مدارهای الکتریکی (Electrical Circuit) را در آموزش زیر شرح دادیم :
مدار نوسان ساز هارتلی (Hartley Oscillator Circuit) :
مدار نوسان ساز هارتلی (Hartley Oscillator) یکی دیگر از انواع نوسان سازهای LC است که برای تولید امواج سینوسی در فرکانس های بالا استفاده می شود. این مدار توسط رالف هارتلی در سال ۱۹۱۵ اختراع شد. برخلاف کولپیتس که از تقسیم کننده خازنی استفاده می کند، هارتلی از یک تقسیم کننده سلفی (سلف با سر وسط یا دو سلف مجزا) برای ایجاد فیدبک بهره می برد.
ساختار: مدار هارتلی از یک ترانزیستور به عنوان المان تقویت کننده، یک مدار تانک LC موازی (خازن C و یک سلف با سر وسط - یا دو سلف سری L1 و L2) تشکیل شده است. سلف دارای یک سر وسط (Center Tap) است که معمولا به منبع تغذیه DC وصل می شود. دو سر دیگر سلف به کلکتور و بیس (یا گیت و درین) ترانزیستور از طریق خازن های کوپلاژ متصل می شوند. فیدبک از طریق کوپل مغناطیسی بین دو بخش سلف (L1 و L2) تأمین می شود.
فرکانس نوسان: فرکانس نوسان توسط مدار تانک LC تعیین می شود. اندوکتانس کل مدار تانک برابر
\[ L_{total} = L_1 + L_2 + 2M \]است (که M ضریب القای متقابل بین دو سلف است). اگر سلف یکپارچه با سر وسط باشد،
\[ L_{total} \]همان اندوکتانس کل سیم پیچ است. فرکانس نوسان تقریبا برابر است با:
\[ f_0 = \frac{1}{2\pi \sqrt{L_{total} C}} \]عملکرد: ترانزیستور سیگنال را تقویت می کند. بخشی از سیگنال خروجی (کلکتور) از طریق کوپل سلفی (قسمت L2) به ورودی (بیس) بازمی گردد. با انتخاب نسبت دور L1 و L2، می توان مقدار فیدبک را تنظیم کرد تا شرط نوسان برقرار شود.
مزایا:
⭐ راه اندازی آسان نوسان.
⭐ قابلیت تنظیم فرکانس با تغییر خازن C (بدون تأثیر بر فیدبک).
⭐ مناسب برای فرکانس های بالا.
کاربردها:
⭐ اسیلاتورهای قابل تنظیم در گیرنده های رادیویی.
⭐ تولید موج حامل در فرستنده ها.
⭐ کاربردهای عمومی RF.
