نیروی کوریولیس (Coriolis Force)، در فیزیک (Physics)
انواع نیروها (Force)، در فیزیک (Physics) را در آموزش زیر شرح دادیم :
نیروی کوریولیس (Coriolis Force) :
نیروی کوریولیس یک نیروی مجازی (Fictitious Force) است که در دستگاه های مرجع چرخان (غیر لخت) ظاهر می شود. این نیرو توسط گاسپار-گوستاو کوریولیس (Gaspard-Gustave Coriolis) در قرن نوزدهم توصیف شد. هنگامی که یک جسم در یک دستگاه مرجع در حال چرخش حرکت می کند، به نظر می رسد که مسیر آن منحرف می شود. این انحراف ظاهری ناشی از نیروی کوریولیس است.
بیان ریاضی نیروی کوریولیس (
\[ \vec{F}_C \]) به صورت زیر است:
\[ \vec{F}_C = -2m \, \vec{\omega} \times \vec{v} \]در این رابطه،
\[ m \]جرم جسم،
\[ \vec{\omega} \]بردار سرعت زاویه ای دستگاه چرخان، و
\[ \vec{v} \]بردار سرعت جسم در دستگاه چرخان است. نماد
\[ \times \]نشان دهنده ضرب برداری است. نکته مهم این است که نیروی کوریولیس همیشه عمود بر جهت حرکت و عمود بر محور چرخش است.
این نیرو نقش مهمی در پدیده های زمین شناسی و هواشناسی دارد. در نیمکره شمالی، این نیرو باعث می شود که توفندها (سیکلون ها) در خلاف جهت عقربه های ساعت بچرخند، در حالی که در نیمکره جنوبی، جهت چرخش آنها ساعت گرد است. همچنین، نیروی کوریولیس در مسیر پرتابه های دوربرد، حرکت آب در اقیانوس ها (جریان های اقیانوسی)، و حتی در مسیر حرکت گلوله های توپخانه تأثیر قابل توجهی دارد. در مقیاس کوچک تر، این نیرو در دستگاه های دوار مانند سانتریفیوژها و فلایویل ها نیز قابل مشاهده است.
